Linia Maginota

2 votes
linia_maginota_02

Źródło: longstreet.typepad.com

Po Pierwszej Wojnie Światowej Francja podjęła decyzję: już nigdy nie damy się napaść Niemcom. A jeśli nas napadną to damy im takiego łupnia, że popamiętają. A ponieważ chcieli uchodzić za naród sympatycznych i pokojowych ludzi, postawili na obronę własnego terytorium. Bronie ofensywne były na drugim planie. Z koncepcji pokoju i obrony własnego terytorium powstał system największych umocnień i bunkrów jaki kiedykolwiek powstał na Ziemi – Linia Maginota. Francuzi mieli też traumę związaną z niezwykle krwawymi i nie przynoszącymi efektu walkami pozycyjnymi z ostatniej wojny. Umocnienia miały sprawić, że to wróg będzie się wykrwawiał.

Nazwa Linia Maginota pochodzi od nazwiska francuskiego ministra wojny André Maginota, który w 1929 roku przedstawił Francuzom koncepcję taktyki obrony opartej na systemie stałych umocnień. Było to rozwinięcie klasycznych zasad wojny pozycyjnej.

XX wiek był erą schronów w wojskowości i obronie cywilnej. Budowano przeróżne umocnienia. Szwajcaria uchodzi za kraj z największą ilością schronów. Każdy obywatel tego kraju ma prawem zagwarantowane miejsce w schronie. W Rosji budowano schrony przeciwatomowe dla obywateli. Budowano też schrony dla okrętów podwodnych.

linia_maginota_03

Źródło: en.wikipedia.org

Francuskie założenia nie spełniły oczekiwań. Niemcy wprowadzili nową doktrynę wojenną – blitzkrieg – wojnę błyskawiczną. Kompletnie zaskoczyli Francuzów. Weszli na teren neutralnej wówczas Belgii i stamtąd wkroczyli do Francji. Umocnienia Linii Maginota przy granicy z Belgią były o wiele słabsze niż te od strony Niemiec i Luksemburga. Nie do końca można jednak krytykować ten system umocnień. W kilku miejscach skutecznie bronił się przed nacierającym wrogiem. Umocnienia na granicy z Włochami spełniły swoją rolę – armia włoska nie zdołała ich przełamać i Włochom nie udało się wkroczyć do Francji. Dzięki posiadaniu tych potężnych umocnień obronnych Francuzi byli przekonani o swoim bezpieczeństwie. To piękny przykład tego jak wybranie błędnej koncepcji może w łatwy sposób doprowadzić do klęski. Warto też dodać, że same umocnienia były bardzo skuteczne w walce na swoim obszarze. Podczas gdy Niemcom udało się zająć już całą Francję, większość z bunkrów obronnych nadal była obsadzona przez armię francuską. Dopiero 20 czerwca 1940 roku zostały zdobyte ostatnie cztery fortece.

Powyżej 42 minutowy dokument o Linii Maginota, j. angielski.

Linia Maginota liczy ponad 450 km długości. W jej skład wchodzi prawie 600 dużych obiektów bojowych. Łącznie wszystkich fortyfikacji i umocnień jest 5800. Budowano ją od 1929 roku aż do samej napaści Niemiec na Francję w 1940.

Podstawowymi elementami Linii były grupy warowne. Można je podzielić na forty artyleryjskie, wyposażone w działa artylerii i małe fortece obsadzone jednostkami piechoty. Jedna grupa warowna składała się z 5-6 schronów połączonych ze sobą podziemnymi przejściami i tunelami. Dodatkowo były dwa bloki wejściowe – jeden dla amunicji, którym mogła wjeżdżać kolejka wąskotorowa, drugi osobny dla załogi fortecy. Największa grupa warowna Hackenberg posiadała 19 bloków. Jest ona nadal utrzymywana w dobrym stanie i stanowi atrakcję turystyczną. Można ją zwiedzać oglądając umocnienia zarówno z zewnątrz jak i od środka. Każdy na własne oczy może przekonać się o potędze tych umocnień.

Kolejka w Forcie Schoenenbourg. Źródło: http://www.panoramio.com/photo/43526964

Kolejka w Forcie Schoenenbourg. Źródło: http://www.panoramio.com/photo/43526964

Grupy warowne dzieliły się z reguły na dwie oddzielne części: część bojową i zaplecze. Zaplecze było oddalona o kilkaset metrów od części bojowej. Tam były sypialnie, kuchnie, skład amunicji, agregaty prądotwórcze itd. Obsada grupy warownej wynosiła przeciętnie około 500 żołnierzy i oficerów. Największa miała obsadę ponad 1000 ludzi.

Grupy warowne to największe i najbardziej znane obiekty tego systemu obronnego. Jednak najwięcej było tych małych. To schrony dla piechoty, pojedyncze umocnienia artyleryjskie i tysiące innych niewielkich umocnień.

Bogusław Wołoszański w Encyklopedii II Wojny Światowej opowiada o Linii Maginota.

Konstrukcja obiektów

Obiekty Linii Maginota miały różną konstrukcję w zależności od przeznaczenia i okresu, w którym były budowane. Kazamaty chroniły piechotę i jej środki ogniowe. Dach i przednia ściana kazamatów miały średnio 3,5 metra grubości. Pozostałe ściany były o połowę cieńsze. Były wyposażone w stanowiska ogniowe artyleryjskie i posiadały otwory strzelnicze dla piechoty.

Pomiędzy głównymi obiektami Linii znajdowały się schrony dla piechoty. Były pasywnym elementem umocnień. Znajdowały się w nich stanowiska dowodzenia. Tylko nieliczne z nich były wyposażone w kopuły strzelnicze i otwory dla lekkich karabinów maszynowych. Ich głównym celem było danie ochrony żołnierzom.

Najpotężniejszą częścią umocnień były fortece. Pomieszczenia fortec były umieszczone wiele metrów pod ziemią i połączone systemem korytarzy podziemnych. W niektórych z nich poprowadzono kolejkę wąskotorową do transportu żołnierzy i amunicji. Z powodów finansowych i pośpiechu prac prowadzonych pod koniec lat 30-tych nie wszystkie założenia konstrukcyjne zostały spełnione. W skutek tego nie zawsze była odpowiednia liczba przejść i pomieszczeń przeznaczonych na różne cele.

Fort Fermont. Źródło: jakeofwinterhill.wordpress.com

Fort Fermont. Źródło: jakeofwinterhill.wordpress.com

Kolejnym ciekawym zagadnieniem jest uzbrojenie Linii Maginota i działania wojenne jej dotyczące. Nie opiszę tego jednak, ponieważ odbiega to zbyt daleko od założeń mojego bloga. Zainteresowanym polecam Reportera Wojennego Nr 1 Linia Maginota ISBN 83-7298-144-2, z którego zaczerpnąłem wiele informacji.

Inne umocnienia II Wojny Światowej

Francuzi nie byli jedynymi, którzy budowali systemy obronne oparte na bunkrach i innych budowlach podziemnych. Niemcy mieli swoją Linię Zygfryda wzdłuż granic z Francją i Luksemburgiem. W 1945 roku Niemcy toczyli tam zacięte walki przeciw Aliantom. Rok wcześniej we Włoszech żołnierze generała Władysława Andersa zdobyli Monte Cassino – główny punkt umocnień Linii Gustawa. Był to pas umocnień we Włoszech, zbudowanych przez Niemców w czasie IIWŚ. Na terenie Polski znajduje się Wał Pomorski – system bunkrów często eksploatowany przez naszych rodzimych odkrywców. Miał powstrzymać Rosjan w ich marszu na Berlin. Jak widać żaden z tych systemów umocnień nie spełnił do końca swojego zadania. Rosjanie także mieli swoją Linię Mołotowa na granicy z Niemcami. W czasie ataku na Związek Radziecki ten system umocnień nie był jeszcze gotowy i praktycznie w ogóle nie został użyty. Okres przed II Wojną Światową to schyłek taktyki opartej o koncepcję wojny pozycyjnej, której szczytowym okresem była I Wojna Światowa. Zaczęła się era blitzkriegu, wprowadzona i zastosowana skutecznie przez armię niemiecką. Zarówno na Froncie Zachodnim jak i na Wschodnim blitzkrieg spełnił swoje zadanie.

Ouvrage Saint Ours Haut przy granicy z Włochami. Źródło: http://community.dur.ac.uk/paul.hodgkinson

Ouvrage Saint Ours Haut przy granicy z Włochami. Źródło: http://community.dur.ac.uk/paul.hodgkinson

Wykorzystanie współczesne

Wiele z umocnień i schronów istnieje do dzisiaj i można się zastanawiać czy są one współcześnie do wykorzystania w razie potrzeby jako schrony. Za taką możliwością przemawiają solidne konstrukcje wielu obiektów. Ukryte pod ziemią, o grubych betonowych ścianach. W mniejszym lub większym stopniu z pewnością nadają się do zaadaptowania jako schrony w razie bezpośredniego ataku atomowego. A montując odpowiednie systemy filtracyjno-wentylacyjne z pewnością także w wypadku skażenia radioaktywnego mogą dać ochronę ludności. Przeciw jest na pewno woda, która jest problemem w wypadku prawie wszystkich konstrukcji podziemnych. Pomieszczenia nie utrzymywane na bieżąco są zalewane i niszczeją. Oznacza to, że każdy z obiektów musi być zbadany osobno i decyzja musi określać, czy istnieje sens jego ewentualnej adaptacji na potrzeby schronu.

Źródła:

Reporter Wojenny Nr 1 Linia Maginota ISBN 83-7298-144-2

https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_Maginota

http://www.fronta.cz/zbrane-maginotovy-linie-pouzite-v-objetkech-corf

http://www.ww2.cba.pl/pojecia/linie_umocnien.html

http://www.mablehome.com/molvange/molvange.htm

6 komentarzy

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *