Schrony z punktu widzenia prawa

6 votes

paragrafZainteresowanie schronami w naszym kraju stopniowo rośnie . Wzrost tego zainteresowania nie jest na razie duży ale trend jest zauważalny i jego kierunek jest już dobrze określony. Ludzie zaczynają mieć świadomość tego, że schron może się kiedyś przydać. Sytuacja międzynarodowa komplikuje się systematycznie. Jeżeli zainteresowani jesteśmy tym, co dzieje się w perspektywie miesiąca lub roku, można tego nie zauważyć. Jeżeli jednak śledzimy wydarzenia na świecie i obserwujemy to z perspektywy lat i dekad, okazuje się, że konflikty i wojny wybuchają niemal bez przerwy. Europa przestała być oazą spokoju. Dwie dekady temu rozpoczęła się wojna w Jugosławii. Teraz wojna ogarnia coraz większe terytoria Ukrainy. Po okresie stabilnego wzrostu nastąpił ekonomiczny kryzys w Europie i wbrew temu, co twierdzą media, nie skończył się on jeszcze. Mamy głęboką stagnację z olbrzymim zadłużeniem niemal u wszystkich w Zachodniej Europie. To oznacza mniej pieniędzy u ludzi. Konsekwencją będą niezadowolenie, frustracja. Potem protesty. Ratowanie sytuacji dodrukiem pustego pieniądza nie jest rozwiązaniem a jedynie podawaniem środków przeciwbólowych. Nie wiadomo w którą stronę się to potoczy.

W Polsce obowiązuje bardzo niewiele przepisów regulujących budowę i funkcjonowanie schronów cywilnych. W zasadzie jest to korzystne, mając na uwadze niską jakość stanowionego prawa. Duży udział w jego tworzeniu lobbystów i niski poziom merytorycznej wiedzy posłów oznaczają, że przeważająca liczba uchwalanych ustaw ogranicza ludzi i generuje skutki inne niż te, o których zapewniają ustawodawcy. To oznacza, że brak prawa regulującego jakieś zagadnienie jest korzystny dla obywateli. Możemy się z tego cieszyć.

Z drugiej strony możliwość współfinansowania przez państwo budowy prywatnych schronów była by oczekiwana (takie współfinansowanie ma miejsce na przykład w Szwajcarii), trudno jednak przewidzieć jak by to miało wyglądać. Brak też świadomości takiej potrzeby u ustawodawcy. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest niemal całkowita dowolność. Każdy może sobie wybudować schron jaki chce i gdzie chce, o parametrach, które sam określi.

W Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1993 roku w sprawie obrony cywilnej w § 12 i 13 czytamy:

§ 12. 1. Budowle ochronne przygotowuje się w okresie pokoju i w czasie wojny.
2. Budowle  ochronne,  o  których  mowa  w  ust.  1,  mogą  być  przygotowywane  jako  schrony  o  określonej normami  technicznymi  wytrzymałości  konstrukcyjnej  oraz  jako  ukrycia  bez  szczególnych  wymogów wytrzymałościowych.
3. Wymagania  ochronne,  konstrukcyjno-projektowe,  budowlane  i  techniczno-eksploatacyjne,  jakie  powinny spełniać schrony i ukrycia, regulują odrębne przepisy.
4. Ludności,  dla  której  nie  przygotowano  w  czasie  pokoju  miejsc  w  budowlach  ochronnych,  zapewnia  się doraźne miejsca ochronne (ukrycia zastępcze).
§ 13. 1. Schrony i ukrycia projektuje się i przygotowuje jako:
1)  obiekty wolno stojące,
2)  integralną część nowo wznoszonych, rozbudowywanych i przebudowywanych obiektów budowlanych.
2. Na  schrony  i  ukrycia  mogą  być  wykorzystane  podziemne  obiekty  komunikacyjne,  handlowe,  usługowe, magazynowe i podobne, dostosowane do potrzeb ochrony ludności.
3. Zadania  związane  z  przygotowaniem  budowli  ochronnych  określają  właściwi  terenowo  szefowie  obrony cywilnej.
4. Udostępnianie  i  funkcjonowanie  budowli  ochronnych  w  warunkach  zagrożenia  zapewniają  organy  obrony cywilnej, a w zakładach pracy – ich kierownicy (właściciele).

Powyższe paragrafy w dość ogólny sposób opisują – no właśnie, nawet trudno powiedzieć co. Są bardzo ogólne i w zasadzie nic z nich nie wynika. Wymagania co do konstrukcji, warunków technicznych itp. mają określić odrębne przepisy, jednak tych przepisów nie ma. Nikt nie podjął wysiłku stworzenia ich. Jedynie paragraf o wykorzystaniu obiektów publicznych jako schronów ma praktyczne znaczenie. Resztę można sobie darować, bo nie wnosi większych zmian jakościowych do zagadnienia pod tytułem schron. Poniżej całe rozporządzenie (plik *.pdf).

Rozporzadzenie RM w sprawie obrony cywilnej

W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania szefa Obrony Cywilnej Kraju, szefów obrony cywilnej województw, powiatów i gmin słowo schron ani zwrot budownictwo ochronne nie pojawiają się w ogóle.

Rozporzadzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002

Schrony w blokach

Największa liczba schronów cywilnych w Polsce należy do spółdzielni mieszkaniowych. Za czasów komuny Państwo zdawało sobie sprawę z potrzeby budowania i utrzymywania schronów. Najwięcej ich powstawało podczas budowy osiedli mieszkaniowych w dużych i średnich miastach. Obecnie ich właścicielami są spółdzielnie mieszkaniowe. Mówi o tym art. 3 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. I to na spółdzielniach (właścicielach) leży odpowiedzialność za utrzymanie schronów w należytym stanie. Co w tym wypadku oznacza należyty stan? Nie jest to szczegółowo określone, natomiast możemy się domyślać, że schron ma się nie zawalić komuś na głowę. Podstawą do tego jest Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. Nie wspomina ona nic o schronach, jednak schron jest budowlą, więc wszystkie stwierdzenia dotyczące budowli odnoszą się też do schronów – w tym wypadku schronów należących do wspólnot mieszkaniowych.

Ponieważ utrzymanie schronów należy do właścicieli, dlatego zdecydowana większość schronów jest w bardzo złym stanie, zamknięta na głucho i nie nadająca się do użytku. Czemu płacić za utrzymanie obiektów, które do niczego nie służą, nie przynoszą profitów a w razie wojny mogą być rozdysponowane przez Obronę Cywilną według własnego uznania? Państwo bowiem nie współfinansuje obecnie utrzymania tych schronów w żaden sposób. Z tego powodu w niektórych spółdzielniach przeznacza się pomieszczenia schronów dla różnego rodzaju użytku mieszkańców – nieformalne piwnice, magazyny czy schowki na rowery. Większość jednak niszczeje.

Rzecznik Praw Obywatelskich przez kilka lat prowadził korespondencję z właściwym ministrem na temat schronów należących do wspólnot mieszkaniowych i ich finansowania. Odpowiedzi, które przychodziły, zawsze były podobne: trwają prace legislacyjne. Do dzisiaj nic się nie zmieniło.

Z odpowiedzi podsekretarza stanu MSWiA: Przepisy prawa nigdy nie określały zasad przygotowania budowli ochronnych w nowo projektowanych inwestycjach, a obowiązkiem utrzymania istniejących obciążały właścicieli nieruchomości, w których są one rozmieszczone
Wybudować sobie prywatny schron

Co trzeba zrobić aby wybudować sobie prywatny schron? Wobec sytuacji braku szczegółowych przepisów dotyczących budowy schronów cywilnych, trzeba korzystać z prawa budowlanego. Tam znajdziemy odpowiednie przepisy dotyczące budowli. Nie znajdziemy w nim natomiast szczegółów dotyczących wyposażenia i tego jakie parametry powinny spełniać schrony cywilne.

W praktyce sensownie jest wybudować interesujący nas schron jako piwnicę podziemną. Zgodnie z dobrze pojętą wiedzą budowlaną i szczegółowymi przepisami. Musimy mieć odpowiedni projekt budowlany. Nie przewidujemy w nim przebywania na stałe ludzi, dzięki temu będziemy mieli więcej możliwości. Jeśli obiekt jest przeznaczony na pobyt osób do 4 godzin, nie musi spełniać rygorystycznych wymagań, takich jak wysokość pomieszczeń czy ilość okien. Natomiast możemy wyposażyć nasz schron we wszystkie instalacje, które chcemy. Projekt powinien je więc zawierać.

Skąd wziąć plany budowy schronu i czym się kierować budując naszą piwnicę? W naszym kraju nie ma opracowanych planów schronów cywilnych, takich które można wybudować na własnej posesji i przeznaczyć je dla przeciętnej rodziny. To, czego możemy użyć to wskazówki i wytyczne używane przez tych, którzy mają w tym większe doświadczenie. Przede wszystkim mam na myśli amerykański rząd, czyli FEMA oraz doświadczenia szwajcarskie. W Szwajcarii za obronę cywilną odpowiada Zivilschutz. Obie te instytucje mają gotowe rozwiązania i wytyczne do budowy schronów cywilnych. Działając na podstawie tych wytycznych można zbudować schron we właściwy sposób, pod warunkiem, że wykonanie inwestycji odbędzie się przez doświadczoną ekipę, która weźmie odpowiedzialność za tą nietypową budowę.

2 komentarze

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *