Zrób sobie licznik Geigera-Müllera DIY

4 votes

licznik_arduino01Promieniowanie będzie jednym z największych zagrożeń w czasie wybuchów atomowych. We wcześniejszym artykule o środkach ochrony osobistej wspominałem o miernikach promieniowania, które można użyć do oznaczenia skażenia promieniotwórczego. Pisałem także o trzech rzeczach zmniejszających nasze narażenie na promieniowanie, które są uniwersalne.

Te trzy czynniki to:

  • czas,
  • odległość,
  • osłona.

Warunki meteorologiczne i nasz brak doświadczenia mogą jednak sprawić, że nie będziemy wiedzieć czy sytuacja na zewnątrz pozwala nam na bezpieczne opuszczenie naszego schronu. Aby to sprawdzić, powinniśmy mieć licznik Geigera.

Licznik Geigera-Müllera to urządzenie służące do detekcji promieniowania jądrowego.

Postanowiłem sprawdzić, czy jest możliwe zrobienie samemu takiego licznika przy niewielkich kosztach i przeciętnym wysiłku. Dosyć szybko odkryłem, że od kilku lat robienie tego typu rzeczy stało się zarówno łatwe jak i popularne. Stało się to przede wszystkim dzięki mikrokontrolerom budowanym na zasadzie Open Hardware i bezpłatnemu oprogramowaniu dostępnemu dla wszystkich. Dzięki temu pojedyncze płytki drukowane z mikroprocesorami stały się tanie i bardzo popularne. Oprogramowanie takiego urządzenia jest stosunkowo proste i dostępne dla osoby znającej podstawy programowania w którymś z popularnych języków.

Zestaw do samodzielnego sporządzenia licznika. Źródło: rhelectronics.net

Zestaw do samodzielnego sporządzenia licznika. Źródło: rhelectronics.net

Najpopularniejsze obecnie platformy mikroprocesorowe to Arduino i Raspberry Pi. Obie mogą stanowić podstawę do zbudowania licznika Geigera-Müllera. Jedyne, co musimy do tego zestawu dokupić a nie znajduje się w standardowym wyposażeniu platformy programistycznej, to serca licznika czyli tuba pomiarowa. Jest to najdroższa część licznika ale mamy stosunkowo duży wybór. Podstawowe tuby (sensory pomiarowe) pochodzą ze stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin. Są to urządzenia przygotowane dla wojska ale dostępne w wolnej sprzedaży.

Urządzenia tego typu (liczniki), pomimo że wykonane własnoręcznie lub przez amatorów i oferowane do sprzedaży za niewielkie pieniądze, są pełnoprawnymi miernikami promieniowania elektromagnetycznego o dużej energii. Na ogół zliczają one promieniowanie beta i gamma, niektóre też najsłabsze z nich – alfa. Centralna część takiego urządzenia jest identyczna jak w urządzeniach wojskowych. Elektronika i oprogramowanie użyte do budowy pochodzi z zasobów cywilnych.

SBM 20 Źródło: rhelectronics.net

SBM 20 Źródło: rhelectronics.net

Jeżeli chcesz sam, własnymi rękami zrobić swój licznik Geigera-Müllera na platformie Arduino, możesz kupić zestaw do zbudowania tego urządzenia, zawierający wszystkie niezbędne części, łącznie z czujnikiem promieniowania, oprogramowaniem i szczegółową instrukcją wykonania. Tutaj przykładowy zestaw do samodzielnego montażu, kosztujący 30 $. Do tego należy dokupić (na tej samej stronie) sensor (domyślnie rosyjski SBM-20, można jednak wybrać inny). Potem już tylko lutownica, trochę cierpliwości, wgrywanie oprogramowania i… jesteśmy posiadaczami własnego licznika promieniowania.

Ci, którzy całkowicie samodzielnie i stosunkowo swobodnie poruszają się systemami mikroprocesorowymi, mogą na własną rękę zorganizować sobie wszystkie części lub w ogóle zmodyfikować urządzenie zgodnie z własną jego wizją.

Używając zrobionego przez siebie licznika promieniowania należy uważać. Chociaż zasilany jest na ogół baterią o napięciu 9 Volt, to sama tuba (sensor) do swojej pracy wymaga wysokiego napięcia, od 400 do 500 V. I co prawda natężenie prądu jest małe, więc nie powinno być niebezpieczne,  ale trzeba brać to uwagę przy użytkowaniu.

Licznik w stylu vintage. Źródło: instructables.com

Licznik w stylu vintage. Źródło: instructables.com

W tym miejscu mamy spis większości jak przypuszczam, sensorów dostępnych na rynku. Każdy z nich może być użyty do konstruowania licznika (na tej stronie jest także opis konstrukcji i możliwość zakupu). Różnią się pomiędzy sobą używanym napięciem, rozmiarami i konstrukcją oraz ceną jednostkową.

Współczesne specjalistyczne rozwiązania opierają się coraz częściej na naszych popularnych urządzeniach przenośnych, które używamy na co dzień do zwyczajnych celów. Teraz to przede wszystkim smartfony. Także zbudowany licznik promieniowania możemy podłączyć do smartfona. Dzięki dedykowanemu oprogramowaniu na większym, kolorowym wyświetlaczu widzimy to, co i tak byśmy zobaczyli ale na wyświetlaczu monochromatycznym.

Licznik Geigera podłączony do smartfona. Źródło: blog.adafruit.com

Licznik Geigera podłączony do smartfona. Źródło: blog.adafruit.com

Większość osób jednak nie będzie chciała, nie będzie miała wystarczająco wiele umiejętności albo nie będzie miała ochoty na konstruowanie licznika własnoręcznie. Takie osoby mogą kupić złożony, gotowy do pracy licznik Geigera. Liczniki takie produkowane są przez kilka firm i przeznaczone przede wszystkim do celów cywilnych. Te, które spełniają wymogi wojskowe lub medyczne są raczej poza zasięgiem finansowym przeciętnego obywatela. Poniżej zdjęcie jednego z urządzeń oferowanych przez firmę Victoreen za 185 $.

Licznik Geigera. Źródło: uraniumrocks.com

Licznik Geigera. Źródło: uraniumrocks.com

W Polsce nie ma szczególnej potrzeby posiadania licznika promieniowania. Jednak biorąc pod uwagę sytuację, w jakiej możemy się znaleźć, jednorazowy wydatek stu kilkudziesięciu dolarów powinien być do rozważenia przez każdą myślącą perspektywicznie osobę. Zrobienie takiego licznika przy pomocy części dostępnych w sklepie internetowym można zlecić nawet przecię…

66 Comments

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *